BÜYÜK ÇAPLI OLAYLARDA OLAY YERİ YÖNETİMİ

     Olay yeri yonetimi, olayın oluş bicimine, buyukluğune ve sahip olunan imkanlara bağlı olarak oluşturulmalıdır. Olayın buyukluğu ve suresi arttıkca daha buyuk bir olay yeri yonetim ekibine ihtiyac

duyulacaktır. Olay yeri yönetimi bir organizasyondur ve ekip calışması sonucu oluşur. Olayın şekline ve buyukluğune gore olay yeri yakınında oluşturulacak “Olay Yeri Sağlık Alanı”nı kurmak, organize etmek ve yonetmek uzere “Olay Yeri Yonetim Ekibi” oluşturulur.

     Meydana gelen olay, buyuk caplı  yaralı sayısı fazla ve olayın sonuclanması uzun surecek ise olay yeri yoneticisinin bir ekip ile calışması ve gerekli sağlık hizmet alanlarının oluşturulması gerekmektedir. Buyuk caplı olaylarda başlangıçta 112 KKM’nin olay yerine sağlık ekibi ulaşıncaya kadar olan sürede olay yeri yöneticiliği, ve olay yerine ilk ulaşan sağlık ekibinin ekip liderinin olay yeri yoneticiliğini üstlenmesi kuralı değişmez.

     Ancak bu tur durumlar anlaşılır anlaşılmaz olay yeri yonetimi konusunda deneyimi olan bir sağlık yoneticisinin Sağlık Bakanlığı ya da İl Sağlık Mudurluğu tarafından olay yerine gorevlendirilmesi uygun olacaktır. Olay yeri yoneticisi olarak gorevlendirilen kişi, olay yerine giderek olay yeri yoneticiliğini devralır, olayın buyukluğu, etki alanı ve mudahale suresi gibi etkenleri dikkate alarak olay yeri yonetim ekibini oluşturur.

 

     Gereksinimlere gore bu ekip daraltılıp, genişletilebilir. Ekip daraltıldığında ekip uyeleri birden fazla gorevin sorumluluğunu uzerlerine alırken, ekip genişletildiğinde sorumluların yanında olay yerindeki gorevleri paylaşan personel, ekibe eklenir.

1. Olay Yeri Yöneticisi;
olayın tum yonetsel sorumlusudur. Tercihen olayın başından sonuna kadar olay yerinde ve Mobil Komuta Kontrol Merkezinde gorevi surdurmelidir. Gorevini 112 KKM ile iletişim halinde gercekleştirir.

4. Triaj Sorumlusu;
olay yeri sağlık alanının, olay yerine en yakın guvenli bolgede triaj alanının oluşturulmasından ve olay yerinden gelen tum hastaların triajından sorumludur. Triaj işlemi, acık

havada yapılabileceği gibi kapalı bir alanda da yapılabilir.

Olay Yeri Yönetim Ekibi

2. Haberleşme Sorumlusu;
olay yerindeki tum ambulanslar ve sağlık ekipleri ile Olay Yeri Yonetim Merkezi ve 112 KKM arasındaki iletişimin sağlanmasından sorumludur. Gorevini Mobil Komuta Kontrol Merkezinde gercekleştirir.

6. Sevk Sorumlusu;
olay yeri tedavi alanında tedavileri yapılan hastaların, tedavi sorumlusunun talepleri doğrultusunda ve 112 KKM’nin bilgisi ile hastanelere sevki ile ambulans toplanma alanındaki düzen ve işleyişten sorumludur.

3. Lojistik ve Alan Sorumlusu; olay yerinde gorevli tum sağlık ekiplerinin lojistik ihtiyaclarının sağlanması, sağlık cadırlarının kurulması ve malzemelerin depolanması, dağıtılması ve olay yeri sağlık alanının tumunun duzeninin sağlanmasından sorumludur.

5. Tedavi Sorumlusu;
hastaların triaj sonrasında triaj koduna uygun bir alanda tedavilerine başlanmalıdır. Bu alanlardaki (kırmızı, sarı, yeşil) tum hastaların ilk tedavilerinin yapılmasından ve sevk sorumlusu ile işbirliğinden sorumludur.

Olay Yeri Sağlık Hizmet Alanları

 Olay Yerinde acil sağlık hizmetinin duzenli ve etkin verilmesi icin oluşturulması gereken hizmet alanında ise bazı unsurlardan bahsedilebilir.

 

• Olay yeri yönetim merkezi: Olay yerine guvenli bir mesafede ve tum sağlık ekiplerini koordine edecek bir bölgede kurulan Mobil Komuta Kontrol Merkezi’dir. Bu merkez uygun bir araç olabileceği gibi bir cadır veya konteyner da olabilir.

 

• Triaj alanı: Olay yeri sağlık alanının olay yerine en yakın bolgesinde kurulan alandır. Hastaların

sınıflandırıldığı ve triaj kartlarının takıldığı yerdir.

 

• Tedavi alanı: Triaj alanının hemen yakınında yaralıların ilk tedavilerinin yapıldığı ve sevk onceliklerinin belirlendiği yerdir. Bu alan tercihen bir cadır, konteyner veya uygun bir kapalı alan olabilir. Hastalar, bu alan icerisinde triaj koduna uygun olarak toplanmalıdır.

 

• Hasta sevk alanı: Tedavi alanından gonderilen hastaların uygun hastanelere nakledilmek uzere ambulansa alındığı, kara ve hava ambulanslarının ulaşımına uygun yerlerdir. Kara ambulansları icin bu alanın giriş ve cıkış noktaları ile ambulans manevra alanları işaretlenmeli, helikopter ambulans icininiş alanı guvenliği sağlanmalıdır.

• Ambulans toplanma alanı: Olay yerine gelen ambulansların sevk alanına cağırılmadan once duzenli ve goreve hazır şekilde bekletildiği yerdir.

• Lojistik alanı: Olay yerindeki tum ekiplerin gereksinimi olan her turlu malzemeyi temin eden barındıran, dağıtan ve karşılayan sevk alanına yakın, her turlu ulaşıma uygun yerdir. Bu alanda malzemenin cinsine gore uygun cadır, konteyner veya kapalı alanlar oluşturulabilir.

 

• Geçici morg alanı: Triaj alanından gelen olulerin ve vucut parcalarının toplandığı yerdir. Gozden uzak ve mumkunse kapalı bir alandır. Cok sayıda olunun bulunduğu, uzun sureli olaylarda bu alanın tercihen en yakın yerde bulunan soğuk hava depoları veya alana getirilen soğuk hava konteynerleri ile duzenlenmesi gerekir.

 

     Özellikle büyük çağlı olaylarda etkilenen çalışanların normal hayatlarına dönüşlerini kolaylaştırmak için kurulan

• Rehabilitasyon alanı: Uzun suren olaylarda, olay yerinin en gerisinde kurulan ve calışan personelin rehabilite edildiği, dinlendirildiği alandır. Bu alanın yerleşim yerinin olayın kotu etkilerinden  uzak ve guvenli bir yerde kurulması onem taşımaktadır.

Olay Yeri Çalışma Alanları

     Buyuk caplı olaylarda olayı bir butun olarak yonetebilmek icin uc duzeyde hazırlık, planlanma ve mudahale yapılması gerekmektedir.  Bunlar dıştan ice doğru halkalar veya ustten alta doğru seviyeler ile gosterilebilir.

 

• Operasyonel düzey alanı: Bu duzeyde olaya mudahale eden arama ve kurtarma, sağlık ekipleri ve olaya ozel ekipler bulunur. Bu alana sadece kişisel guvenlik kıyafetleri olan gorevliler girebilir.

• Taktiksel düzey alanı : Bu duzeyde oncelikler doğrultusunda olay yeri ile ilgili ve olay yerinin koordinasyonu ile ilgili kararlar alınır. Olay yeri acısından olay yeri yonetim merkezi, triaj ve tedavi alanları, lojistik alan, ambulans toplanma ve sevk alanları bu duzeyde yer alır.

• Stratejik düzey alanı: Bu duzeyde genel strateji, hedefler, oncelikler, destek ile ilgili kararlar alınır. Valilik Kriz Merkezi, İl Sağlık Mudurluğu Kriz Masası, İl Ambulans Servisi, 112 KKM ve cevredeki hastaneler bu düzeydedir.

     Özetleyecek olursak, karşılaştığımız vakanın büyüklüğü ne olursa olsun olay ve olay yerinin iyi tanımlanması, mümkün olduğunca hızlı şekilde ilgili kurumları bilgilendirme ve olay yerinde görev dağılımına riayet edilmesi büyük önem arzetmektedir. Bu yolla karşılaşacağımız durumlarda hasta yararına ve etkin işleyişe maksimum katkı sağlamamız mümkün olabilecektir.

OLAY YERİ YÖNETİMİ

 Acil sağlık hizmetleri organizasyonunun ana gorevi, hastalanma ve yaralanma durumlarında, kişilere erken donemde gerekli acil tıbbi tedavinin sunulmasını sağlamaktır. Gerekli acil tıbbi tedavi Özellikle hastane oncesi acil sağlık hizmetlerinde pek çok farklı mekan olabilir Örneğin  bunlar ev, işyeri, sokak, karayolu vb diyebiliriz.

 

Olay Yeri Yönetimi İçerisindeki Tanımlar;

 

Olay: Acil sağlık hizmeti gereksinimi duyulan çoklu yaralanma ve hastalanma durumları

Olay Yeri: Olayın gercekleştiği yerdir.

 

Olay; çok kişinin etkilendiği besin zehirlenmesi, çoklu yaralanma ile karşılaştığımız bir trafik  kazası yada onlarca kişiyi ilgilendiren bir su baskını olabilir.

 

Olay yeri ise;  besin zehirlenmesinin olduğu bir yatılı okul veya işyeri,  trafik kazasının gerçekleştiği  otoban, su baskınında etkilenen dağ yamacına kurulu bir kasabanın tamamı olabilir.

Olay Yeri Yönetimi; olayı ve şartlarını değerlendirerek olaydan etkilenenlere en kısa surede ve etkin hizmet vermeye yonelik acil sağlık hizmeti organizasyonudur.

Olay Yeri Yöneticisi; bir olay sonucu ortaya çıkan acil tıbbi tedavi ihtiyacını karşılamaya yonelik olarak, sağlık ekiplerinin, malzemelerin, araçların etkili ve verimli kullanımını organize eden, diğer kurumların olay yeri yoneticileri ile birlikte çalışan ve olay yerini sağlık acısından yöneten yetkili kişidir.

 

Olay yeri yönetimi rastgele yapılamaz. Acil sağlık hizmetlerinde gorevli personelin tamamının olay yeri yönetimini gercekleştirebilecek düzeyde eğitim almış ve tatbikatlarla bilgilerini tutuma donuşturmuş olmaları onemlidir. 

 

Olay yeri yönetiminde aksaklığa engel olmak için yapılan çalışmalara değinecek olursak 5 konu başılığı altında toplayabiliriz.
 

Bunlar:

1. Alarm ve Reaksiyon Aşaması

2. Operasyon Aşaması

3. Toplanma ve Terk Aşaması

4. Değerlendirme Aşaması

5. Eğitim ve Tatbikat Aşaması’dır

1. İlk olarak Alarm ve Reaksiyon Aşaması: Bu aşamada aklımıza gelen ilk durum; Komuta Kontrol Merkezi’ne düşen ilk çağrı ve bu çağrıya istinaden olayı değerlendirerek etkin müdahalenin yapılabilmesi için gerekli işlemleri gerçekleştirmek ve bu işlemi sürdürmektir. Acil sağlık hizmeti gereksinimi doğrultusunda olay bildirimi ile başlayan alarm ve reaksiyon aşamasında; olay yeri yönetimi 112 KKM’nin sorumluluğundadır. Olay yerine sağlık ekibi ulaştıktan sonra olay yeri yönetimini,  bu ekibin ekip sorumlusu üstlenir ve yürütür.

 

112 KKM olay yeri yönetimi sırasında;

-Olayı doğrular,

-Olay hakkında ayrıntılı bilgi edinir.
 

    Burada olay yeri hakkında ayrıntılı bilgi almak önemlidir. Komuta Kontrol Merkezi (KKM); Olay yeri güvenliğini  ve ikinci bir olayın olma ihtimalini düşünmelidir. Etkilenen bölge hakkında bilgi edinmek  ve kişi sayısını bilmek de yine önemlidir.  Etkilenen bölge belirlenirse olay yerine yönlendirilecek sağlık ekiplerine bu bilgi verilerek sıcak alana girmemeleri söylenebilir. Yine kişi sayısı öğrenilmeye çalışılır ve buna göre olay yerine yeterli sayıda ekip yönlendirilerek etkin sağlık hizmeti sunma ilkesini tamamlamaya çalışır.   Yine etkilenen bölgeye kolay ulaşılabilecek ulaşım yolları hakkında ayrıntılı bilgi almaya çalışır. Bu alınan bilgi sayesinde bölgeye daha hızlı kolay ve güvenli bir şekilde ulaşılmasını sağlar.

 

-KKM Olayın özelliğine göre acil sağlık ekipleri dışında gereksinimleri belirleyerek duruma özgü diğer kurum ve kuruluşlar ile iletişime geçer. Eğer değerlendirilen olay bir yangın ise itfaiye ile, KBRN vakası ise Umke ve AFAD ile iletişime geçer. Olay yerinde çalışabilecek işbirlikçi kurum ve kuruluşlar duruma özgü olmakla beraber emniyet ekipleri, askeri ekipler vb. de olabilir.

-KKM olan olay ile ilgili Üst yöneticilere oluşan bilgi verir.

-Olay ile ilgili kayıtları tutarak ilgili birimler olan İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi ve Sağlık Bakanlığı Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’ne iletir.

 

Komuta Kontrol Merkezinde bu işleyiş yürütülürken Acil Sağlık Ekipleri Olay yerine ulaşır olay yeri yönetimini devralır ve  2.aşama olan operasyon aşaması aktif hale gelir.

2. Operasyon Aşaması: Operasyon aşamasında 112 KKM tarafından gorevlendirilerek olay yerine ulaşan ilk ekibin olay yeri yönetiminin aksamaması için yerine getirmesi zorunlu durumlar:

a- Olay yeri güvenliğinin değerlendirilmesi,

b- Olaya yol açan mekanizmanın değerlendirilmesi,

c- Hasta sayısının saptanması,

d- Triaj ve tedavi,

e- Olayda ek kaynak gereksiniminin saptanması.

 

a- İlk olarak Olay Yeri Güvenliğini Değerlendirilmesi:

     Olay yerinde olay yeri guvenliğinin değerlendirilmesi ve gerekli guvenlik tedbirlerinin alınması her zaman olduğu gibi öncelikli yaklaşım olmalıdır. Ortamda calışmayı etkileyen koşullardan en onemlisi tehlike varlığıdır.

     Örneğin;  Yangın alanında öncelikli tehlikeler. Isı, duman, gazlar, patlama, çökme ve parca düşmesidir. Burada olay yeri yöneticisi tarafından  olay yeri güvenliği iyi değerlendirerek sıcak alana girilmesini engellemelidir. Bu olayların bir çoğu adli vaka olacağından dolayı adli vakalara yaklaşım açısından da dikkat edilmelidir.

     Dikkat edilmesi gereken durumlardan konuşacak olursak;

• Olay yeri müdahale sırasında bozulduysa olay yerinin ilk hali ve olay yerinde yapılan calışmalar hakkında olay yeri inceleme ekiplerine bilgi verilmelidir.

• Tıbbi zorunluluk dışında, ateşli silah kullanılan olaylarda şahsın el ve bilekleri temizlenmemeli,

temizlenme zorunluluğu oluşmuşsa temizlemede kullanılan pamuk, spanç gibi malzemeler korunarak emniyet gorevlilerine teslim edilmek üzere poşete konularak muhafaza edilmelidir.

• Şahsın uzerindeki elbisede bulunan çekirdek giriş deliğinin olduğu bölge kesilmemeli ve yırtılmamalıdır.

• Hastaneye nakledilen yaralının elbisesi müdahale esnasında çıkarılmışsa bir muhafaza icine yani konarak(poşet, kağıt torba) hastane polisine teslim edilmelidir.

• Yaralı şahıslar taşınırken uzerlerinde (ceplerinde) kıymetli eşya, para veya cek senet gibi malzeme

ve evraklara, ayrıca suc aleti olabilecek delillere dikkat edilerek delil özelliğinin korunmasına özen gösterilmelidir.

• Ölen şahısların durumu ile ilgili şüpheli olum olup olmadığı kesinleşmeden ölen şahsın yakınlarına veya ucuncu kişilere bilgi verilerek diyaloğa girilmemelidir.

• Olay yerinde rasgele hareket edilmemeli , delil kirlenmesi ve yok olmasına meydan vermemek icin olay yerinde çok hareket edilmemeli, zorunlu tıbbi müdahale dışında ortam korunmalı ve olay yeri işaretlenerek giriş çıkışların ve müdahalenin daha az delil bulunan alandan yapılmasına dikkat edilmelidir .

• Tıbbi müdahale bittikten sonra tıbbi atık ve malzemeler ortamdan uzaklaştırılmalı, olay yerinde mudahale eden ekibe ait malzeme ve yanlışlıkla delil olarak değerlendirilebilecek materyal bırakılmamalıdır

 

Olay yerinin güvenliğini değerlendirdikten sonra Olaya yol açan mekanizmayı da değerlendirmeliyiz.

b- Olaya yol acan mekanizmanın değerlendirilmesi: olay yerinde tıbbi yardımı etkileyecek onemli ipuçları elde edilebilir. Buradaki en onemli unsur, toplam hasta sayısının belirlenmesidir.
Örneğin, kaza sırasında sürüklenen araçtan bazı yaralılar dışarı fırlayabilir ve ilk anda fark edilmeyebilir. Araçtaki darbe izleri

yanında, kan ve doku izleri toplam yaralı sayısı ve yaralıların durumunun ağırlığı hakkında fikir verebilir. Bir çok olayda ilk anda anlaşılamasa da acil durumların nedenleri arasında ihmal veya kasıt yer almaktadır. Bu nedenle tüm olaylarda ihmal veya kasıt olabileceği, yani adli boyutu da dikkate alınmalıdır. Kişi haklarının korunabilmesinin, ortamdan sağlanacak delillere bağlı olduğu unutulmamalıdır ve buna göre davranılmalıdır.

 

Olaya yol açan mekanizmayı değerlendirdikten sonra Hasta ve yaralı sayısını saptamalıyız.

 

c- Hasta ve yaralı sayısını saptaması: Olaydan etkilenmiş hastaların sayısını belirlerken, olay yerine sevk edilecek personel ve araç sayısını da belirleyeceğinden ilk andan itibaren bu sayının doğru bir şekilde saptanmasına ihtiyac vardır. Özellikle çok sayıda hastanın olduğu durumlarda farklı alanlardan gelen hasta sayılarının olay yeri yoneticisinde toplanması ve bu bilgilerin tekrar doğrulanmasında yarar vardır. Mükerrer sayılar, doğruluğu şupheli bilgiler yanlış planlamalara sebep olabilir. Bilgi kirliliği oluşmaması açısından olay yerindeki hasta sayısı, olay yeri yoneticisi tarafından tespit edilerek doğrulanmalı, olay yerinde bulunan emniyet birimlerinin yoneticileri ile hemfikir olunarak 112 KKM veya ust yoneticilere iletilmelidir. Eğer çeşitli nedenlerle olay yerindeki hasta sayısı o an icin tespit edilememişse olay yerinde bulunan diğer ekiplerin yoneticileri ile birlikte belirlenen tahmini bir sayı verilebilir.

 

d- Triaj ve tedavi: Hasta ve yaralıların sayısını belirlerken Triaj ve tedavi organizasyonunu yapmalıyız:

    Hastaların yaralanma ciddiyetlerine göre sınıflandırılması ve tedavi önceliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılan triaj, secme ve ayırma anlamına gelir. Çok sayıda yaralının geniş bir alana dağıldığı durumlarda alan ikiye veya üçe bölünerek birden fazla ekiple bu işlem yapılabilir. Triajı yapılan hastalar tedavi ekipleri tarafından triaj kodlarına uygun guvenli alanlara taşınmalı ve ambulans ile nakilleri yapılana kadar gerekli tıbbi tedavileri bu alanda yapılmalıdır. Gunumuzde olay yerinde hızlı triaj ve tedavi icin triaj kartları yerine bileğe takılan renkli şeritler, tedavi cadırları yerine triaj koduna uygun renkte yere serilen dayanıklı yer ortuleri kullanılmaktadır.

     Olay yerinde tıbbi stabilizasyonu sağlanan hastalar kayıt altına alındıktan sonra, triaj kodundaki aciliyet derecesine ve tıbbi durumuna uygun kara veya hava ambulansı ile hastanelere hızla nakledilmelidir.

 

e- Olayda ek kaynak gereksiniminin saptanması:
     
Olay yerine girildiği andan itibaren gerekli olacak ek kaynak gereksinimlerini saptamalıyız.

     Ek sağlık personeline, ambulans ve ekipmana, sağlık ekipleri yanında polis, itfaiye, arama kurtarma ekiplerine gereksinim olup olmadığının değerlendirilmesi gereklidir. Ek kaynak gereksinimi varsa bu işlem, olay yerine ulaşan ilk sağlık ekibi sorumlusu tarafından yapılmalıdır. 112 KKM bu bilgiye göre olay yerine en yakın ambulans ekiplerini olay ile ilgili bilgilendirerek bölgeye sevk eder. Gerekli polis, itfaiye ve arama kurtarma ekipleri icin de ilgili merkezlere bilgi vererek talepleri iletir.

      Örneğin karayolu uzerinde oluşan birden fazla yaralının olduğu bir olaya müdahale icin gorevlendirilen sağlık ekibi, olay yerine ulaştığı zaman ilk aşamada kişisel koruyucu giysi ve malzemelerini kullanacak, ambulansı olay yerine en yakın guvenli bir yere park edecek, emniyet birimleri yoksa yol guvenliğini sağlamak üzere işaretleme yapacak, ikinci aşamada olayın nasıl meydana geldiğini ve olaydan etkilenenlerin sayısını öğrenmeye çalışacak, ucuncu aşamada yaralıların tıbbi önceliği icin triaj işlemine başlayacak, son aşamada da ek kaynak gereksinimini belirleyerek 112 KKM’den talep edecektir.

     112 KKM tarafından gorevlendirilen ilk sağlık ekibi olay yerine ulaşınca ekip lideri daha yetkili bir yonetici gelene kadar olay yeri yoneticiliğini üstlenir. Genellikle yönetim sürekliliğinde aksamalara yol acmamak icin, olay yeri yoneticiliğini üstlenmiş kişinin olay sonuna kadar yoneticiliğinin devam etmesi esastır. Ancak afet gibi ozellikli durumlarda veya olay yeri yoneticiliğini ustlenen personelin yeterli deneyiminin olmadığı durumlarda olay yeri yoneticiliğini deneyimli bir kişi devralabilir.

 

Olay yerine ulaşan ilk sağlık ekibinden sonra olay yerine gelecek butun sağlık ekipleri olay yeri yoneticisinin direktifleri doğrultusunda hareket ederler. Olay yeri yoneticisinin izni olmadan olay yeri icine girip triaj işlemi, acil tıbbi tedavi veya ambulansla nakil işlemlerini yapamazlar. Bu tur iş ve işlemlerin gorev dağılımını olay yeri yoneticisi yapar. Olay yeri yönetiminde kaosa, dolayısıyla önlenebilir olum ve sakatlıklara neden olabilen en büyük hata, olay yerine ulaşan ilk ambulansın yaralı bir hastayı alıp olay yerinden uzaklaşmasıdır. Bu nedenle olay yeri yönetimi icin temel ilke, “olay yerine ilk ulaşanın olay yerinden en son ayrılacağı” ilkesidir.

 

Az önce sağlıkçı bir olay yeri yoneticisinden beklenen olağan gorev akışı belirttik. Ancak çoğu zaman bu akış kesintiye uğrar. Çünkü guvenlik, itfaiye, arama kurtarma gibi farklı birimlerin bir arada çalışması ve farklı calışma alışkanlıkları koordinasyon sorunlarına yol acabilir. Yine olayla ilgili yeterince acık olmayan ilk bilgilere göre hareket eden 112 KKM ve gorevli sağlık ekipleri her zaman olay yerinde sürprizlerle karşılaşabilirler. Bu yüzden olay yeri yoneticisinin olay yerinde gorev akışını bozabilecek durumlar karşısında çözüm üretecek bilgi ve deneyiminin olması gerekir.

 

Olay Yeri Yöneticisinin Görev Akışını Sıklıkla Aksatan Durumlar ve Bu Durumlarda Olay Yeri Yöneticisi Tarafından Alınması Gereken Önlemler:

 

a) 112 KKM tarafından kendisine bildirilen olayla karşılaşılan olay arasında farklılık var ise olay yerine

ulaşan sağlık ekibi durumu derhal 112 KKM’ye bildirmelidir.

 

b) 112 KKM olayla ilgili ambulans gorevlendirmesi yanında guvenliği sağlamak uzere emniyet

birimlerine de haber verir. Olay yerine ulaşıldığında emniyet birimleri henuz ulaşmamış ise ve olay yerine ulaşan ilk ambulansın sorumlusu, olay yerinin guvenli olmadığını duşunuyorsa, 112 KKM’ni bilgilendirerek müdahaleyi emniyet birimleri gelip gerekli önlemleri alıncaya kadar ertelemelidir. Bu durumda ambulans, olay yerini gorecek ancak riskle karşılaştığında olay yerinden uzaklaşabilmesine olanak verecek bir konum ve mesafede tutulmalıdır.

c) Başta trafik kazaları olmak üzere sağlık ekibi ile emniyet biriminin birlikte calışmasını gerektiren durumlarda;
* Trafik Kazalarında: emniyet birimleri olay yerine henüz ulaşmamışlarsa ve olay yerinde trafik guvenliği dışında bir guvenlik açığı bulunmuyorsa, guvenlik ekipleri gelinceye kadar olay yeri guvenliği sağlanmalıdır. Olay yeri yöneticisi güvenlik birimlerinin olay yerine ulaşmadıkları bilgisini 112 KKM’ye iletmelidir.

- Ambulans trafik guvenliğini aksatmayacak şekilde tepe lambaları ve flaşörleri açık bicimde olay yerinde bekletilerek olası ek kazalara karşı önlem alınır. Olay trafik kazası ise kazaya uygun mesafede ve yerde park edilmesi onemlidir. Olay yerinde polis veya itfaiye aracının varlığına göre ambulansın park edilmesi gerekmektedir.

* Açık şerit olan bir yolda, tehlikeli madde taşımayan ve sıkışmasız çoklu trafik kazası olduğunda; olay yerine polis, itfaiye yada diğer kurumlardan  önce ulaştıysanız,  kaza alanından 2 ambulans boyu arka tarafta ve aynı şeritte olacak şekilde  park edilerek bloklama yapmalısınız. Kazayı belli edecek koniler  ambulansın arkasına yerleştirilmelidir. Ambulansın arkasına yerleştirilmesi gereken konileri , hız limitinin yarısı kadar metre olucak mesafede yerleştirmeliyiz. Koniler arasındaki mesafe en fazla 25 metre olmalıdır. Yerleştirilecek koniler, akan trafiği boş olan şerite yönlendirecek şekilde yerleştirilmelidir.

* Açık şerit olmayan bir yolda, tehlikeli madde taşımayan ve sıkışmasız çoklu trafik kazası olduğunda; ambulans kazanın olduğu bölümden giriş yapılmışsa kaza alanından 2 ambulans boyu arka tarafa park edilerek bloklama yapmalısınız. Kazayı belli edecek koniler  ambulansın arkasına yerleştirilmelidir. Ambulansın arkasına yerleştirilmesi gereken konileri , hız limitinin yarısı kadar metre olucak mesafede yerleştirmeliyiz. Koniler arasındaki mesafe en fazla 25 metre olmalıdır. Yerleştirilecek koniler, tüm şeritleri kapatıcak şekilde yerleştirilmelidir.

* Eğer kazaya ters yönden ulaştıysak, önce ambulansı sağda şerite almalıyız daha sonra da ambulansı güvenli şekilde sol şeride alarak park etmeliyiz.  Ambulansımız tek şeridi kapatmalıdır. Ambulansın arkasına yerleştirimesi gereken konileri , hız limitinin yarısı kadar metre olucak mesafede yerleştirmeliyiz. Koniler arasındaki mesafe en fazla 25 metre olmalıdır.

* Çoklu,  sıkışmalı yada sıkışmasız trafik  kazalarında, kazaya karışan araçlar tehlikeli madde taşımıyor ise;

- Ambulans ekibi ilk ekip olarak gelip konuşlandıktan sonra araçta müdahale edebilmek icin kontak kapatılır, el freni çekilir, can guvenliği sorunu yoksa triaja başlanır.

- Eğer olay yerine emniyet ve itfaiye gelmiş ise guvenlik tedbirlerini almak, araca müdahale edilebilecek guvenli ortamı sağlamak bu ekiplerin gorevidir. İtfaiye ve sağlık ekibi aynı anda geldi ise olay yeri guvenliğinin sağlanması itfaiyenin gorevidir.

 

* Tehlikeli madde taşıyan sıkışmalı yada sıkışmasız coklu trafik kazalarında; yönetim AFAD ekipleri tarafından yapılır. Acil sağlık ekipleri AFAD’ın belirlediği soğuk alanda beklerler.

- Olay yerinin guvenli hale getirilmesi icin gerekirse ışık, lobut ve benzeri malzemeler ve işaretlemeler kullanılmalı, güvenlik bandı ile olay yeri alanı çevrilmelidir. Kaza alanı incelenmeli ve guvenlik sorununa yol açabilecek durumlar tespit edilerek 112 KKM’den ek yardım istenmelidir.

3. Toplanma ve Terk Aşamasına: Operasyon Aşaması sonrasında Toplanma ve Terk Aşamasına geçmeliyiz: Olay yerindeki hastalara tıbbi mudahalenin yapılması nakillerinin gercekleştirilmesi ve olay yerindeki sağlık tehditlerinin ortadan kalkması sonrasında  yani olayın sonlanması ile toplanma ve olay yerini terk aşamasına geçmeliyiz.

     Olay yeri yöneticisi, 112 KKM’nin gerekli izni vermesinden sonra olayda görevli sağlık ekiplerinin tamamının olay yerinden ayrılmalarını sağlar. Bu ekiplerin ayrılışından sonra olay yerinde herhangi bir arac, gerec ve malzeme bırakıp bırakmadığını kontrol eder. Bu aşamadan sonra olay yerinde birlikte gorev yapılan emniyet ve diğer ekipleri bilgilendirerek olay yerinden ayrılır.

 

4. Olayı Değerlendirme Aşaması: Bu aşama ozellikle afetler ve sık karşılaşılmayan acil durumlar icin onemlidir. Olay sonrasında olayda gorev alan yonetim ekibi ve diğer ekipler değerlendirme toplantısında bir araya gelerek goruşlerini paylaşırlar. Gerekli görüldüğü takdirde, olayda gorev alan ekiplerle geri bildirim toplantıları duzenlenerek ya da yaşanan sorunlar yazılı olarak istenerek, edinilen deneyimler kalıcı hale getirilebilir. Bunun yanında olayda gorev alan personelin psikolojik etkilenme olasılıkları dikkate alınarak gerektiğinde psikolojik destek sağlanmalıdır.

5. Eğitim ve Tatbikat Aşaması:

     Değerlendirme toplantısı sonuc ve onerileri dikkate alınarak,

benzer olaylara yaklaşım planlarında duzeltmeler yapılmalıdır. Yapılan düzeltmeler doğrultusunda da hazırlık ve eğitim calışmaları yapılmalıdır. Gercek olaylardan ve yaşanılan deneyimlerden yararlanılarak düzenlenen eğitim ve tatbikatlar, yapılan hazırlıkların gözden gecirilmesi, verilen eğitimlerin sınanması ve uygulamaların pekiştirilmesi icin gereklidir. Ayrıca tatbikatların personel arası iletişimi ve motivasyonu arttırıcı ikincil yararları da vardır.

© 2012 Prm. Hasan YURTSEVEN

Tüm hakları saklıdır.